-

boson : nihil est sine ratione

Czy ojciec Konarski to polski Makiawel?

Portret S. Konarskiego wedle anonima, przed 1750, Muzeum Narodowe w Warszawie

__

Hieronim Franciszek Konarski urodził się w 1700 a już w 1715, po ukończeniu szkół, wstąpił do zakonu pijarów, przyjmując imię zakonne Stanisław od św. Wawrzyńca, i rozpoczął nowicjat w Podolińcu. "W r. 1725, za protekcją i pomocą swego ciotecznego wuja bpa poznańskiego Jana Tarły, wyjechał K. na dalsze studia do Rzymu do słynnego pijarskiego Kolegium Nazareńskiego... Studiował również w Sapienzy. Od r. 1727 uczył wymowy i poezji w Kolegium Nazareńskim. W r. 1729 wyjechał do Paryża. Nie mamy w pełni wiarogodnych danych źródłowych o tym, jak K. wykorzystał pobyt we Francji. Nie wiemy nawet dokładnie, jak długo tam przebywał. Niewątpliwie jednak ze studiów rzymskich i pierwszego wojażu do Francji wyniósł pogłębioną znajomość literatury łacińskiej, przesiąkł kultem poprawnej łaciny wzorowanej na pismach tzw. złotego okresu, poznał dzieła klasyków francuskich XVII w., zorientował się w postępie nauk ścisłych, filozofii, historiografii, a przede wszystkim poznał nowe metody nauczania i wychowania, które później propagował w Polsce. ...

Collegium Nobilium przeznaczone było dla synów magnatów i bogatej szlachty. Opłaty były wysokie, a konwiktorom starano się dać jak najlepsze warunki. Dla zabezpieczenia się przed zarzutami nieprawomyślnego nowatorstwa K. stale podkreślał, że rzymskie Kolegium Nazareńskie jest wzorem dla organizacji i programu nauk Collegium Nobilium. W rzeczywistości K. wykorzystał szeroko swą znajomość nowej teorii i praktyki pedagogicznej poznanej z lektury i obserwacji w czasie podróży zagranicznych. W szczególności zaważył wpływ pism Locke’a i Karola Rollin... K. wyrugował z repertuaru rzemieślniczą dramaturgię szkolną i sięgnął do prawdziwej literatury dramatycznej: do Corneille’a, Racine’a, Moliera, Voltaire’a i francuskiej komedii pomolierowskiej... K. był współtłumaczem (wraz z pijarem Augustynem Orłowskim) tragedii Racine’a: „Athalie” i „Esther” oraz Voltaire’a „Alzire”** ...

Być może już w r. 1746 rozpoczął K. pracę nad dziełem O skutecznym rad sposobie. Pierwsza redakcja I i II tomu powstała przed r. 1752... W tomie IV pokazał działanie zasady większości w ciałach ustawodawczych innych krajów (przede wszystkim w Anglii na podstawie relacji A. K. Czartoryskiego) i przedstawił projekt stałego sejmu, głosującego zawsze większością (większość głosów obowiązywać też miała na sejmikach), i organu władzy wykonawczej – Rady Nieustającej Rezydentów. ...

W r. 1769 wydał K. traktat O religii poczciwych ludzi, zwrócony przeciw deistom i zwolennikom moralności nie opartej na sankcji religijnej. Traktat miał «charakter raczej kaznodziejski niż filozoficzny» (T. Sinko), a kończył się apostrofą do króla o kary na kolportujących pisma przeciw religii i psujące obyczaje. Umieszczony w traktacie pogląd o konieczności podporządkowania się przez duchowieństwo w sprawach «doczesnych» władzy świeckiej, i to z powołaniem się na jednego z pisarzy galikańskich, dał asumpt do ataku na K-ego ze strony nuncjusza Duriniego. Istotniejszym motywem było regalistyczne stanowisko K-ego, podczas gdy Durini zdecydowanie popierał konfederację barską. Nuncjusz oświadczył, że dokona wizytacji apostolskiej, do czego nie był upoważniony i czemu pijarzy się sprzeciwili, a wobec papieża oskarżał K-ego o popieranie dysydentów, heretyckie poglądy itp. W obronie K-ego energicznie stanął Stanisław August, a sam K. potrafił uzyskać interwencję za sobą rządu francuskiego. Papież zabronił Duriniemu wizytacji, a kongregacja, której powierzono rozpatrzenie zarzutów, oczyściła z nich K-ego. Dla ułatwienia jej zadania K. wydał w r. 1771 rozszerzoną łacińską wersję pt. De religione honestorum hominum, przezornie opuściwszy w niej passus o stosunku władzy świeckiej i duchownej.

Jesienią 1770 r. K. wysłał w imieniu «najlepszych obywateli» do ambasadora francuskiego w Wiedniu, dawnego swego znajomego, Duranda list, a właściwie obszerny traktat zawierający plan pacyfikacji i wzmocnienia wewnętrznego Polski. Osiągnąć to miała Francja przez spowodowanie odpowiedniego nacisku Austrii na Rosję. W maju 1771 r. list ów zaczął być kolportowany jako anonimowe pismo polityczne. K. wyrażał się życzliwie o walce konfederatów o «utrzymanie religii i wolności», stojąc jednocześnie na gruncie lojalności wobec Stanisława Augusta. Po zamachu nań K. ogłosił Boskiej opatrzności dowód oczywisty. Uwaga historyczna nad strasznym niebezpieczeństwem życia Najjaśniejszego Pana r. 1771 dnia 3 listopada, zawierające szczegółowy opis wypadków, inwektywy pod adresem zamachowców, ogólnikowe potępienie «fanatyzmu» jako przyczyny zamachu, a znacznie ostrzejsze «bezbożnych filozofów» jako sprawców «buntów i targnienia się na monarchów».           (J. Michalski)"

CDN

___

**) "Montezo, król części Potoze i jego córka Alzire, zostali podbici wraz z dużą liczbą (południowych) Amerykanów przez Guzmana, hiszpańskiego gubernatora Peru. Guzman kocha uwięzioną Alzirę, która nawróciła się na chrześcijaństwo tak jak sam Montezo. Alzire, niegdyś zaręczona z amerykańskim wodzem, którego uważa za martwego, waha się jednak ustąpić woli Guzmana; w końcu poddaje się modlitwom swego ojca i Alvarèsa, ojca Guzmana. Ledwo połączyła się ze zdobywcą swojego kraju a odnajduje się jej narzeczony Zamore, który pozostał nierozpoznany w tłumie więźniów. Zamore poprzysięga zemstę na Guzmanie - jego wściekłość jest bez granic, gdy dowiaduje się, że ów Guzman, który odebrał mu wszystko, władzę, bogactwo, wolność, w dodatku pozbawił go ukochanej i jej miłości. Na próżno Alzire daje mu środki do ucieczki; gdy Alzire odmawia pójścia z nim Zamore, w przebraniu, dociera do Guzmana i zadaje mu śmiertelny cios. Spokojny i dumny czeka na karę za swoją zbrodnię."



tagi: kościół  rzeczpospolita  polska  herezja 

boson
30 maja 2019 09:22
10     731    2 zaloguj sie by polubić
komentarze:
Magazynier @boson
30 maja 2019 10:27

Ok. Ale jest inna sprawa do zbadania. Mianowicie Konarski przebywa w Rzymie równolegle do św. Alfonsa Liguori, założyciela Redemptorystów, lata 60-te. Liguori nie jest jeszcze wtedy znany jako teolog moralista, ale wkrótce jego działalność i pisma stają się wydarzeniem. Konarski jest już wtedy w kraju. A jednak, pytanie czy jednak nie było możliwości zaczerpnięcia z niego? Wówczas inspiracja przyszłaby nie od Locke'a ale z serce ortodoksji. 

zaloguj się by móc komentować

boson @Magazynier 30 maja 2019 10:27
30 maja 2019 11:16

Wolter to też serce ortodoksji?

zaloguj się by móc komentować

Magazynier @boson 30 maja 2019 11:16
30 maja 2019 12:18

No właśnie. Jakiś komentarz by się przydał do powyższego tekstu. Bo tak człowiek w biegu za bardzo nie wie. Może według autora tego fragmentu, to jest serce ortodoksji. Bo Corneille bardzo blisko serca. Racine też nie daleko. To może Ks. Konarski był prekusorem Vaticanym secundum? Otwarcie na świat, te sprawy.  

zaloguj się by móc komentować


boson @boson
30 maja 2019 16:19

O Skutecznym Rad Sposobie Albo O Utrzymywaniu Ordynaryinych Seymow [1] – czterotomowy traktat polityczny autorstwa Stanisława Konarskiego, wydany w latach 1761-1763 po 15 latach prac [2].

Analizując ustrój państw demokratycznych (Anglii, Holandii, Szwajcarii i Wenecji) i stawiając szczególnie Anglię za wzór organizacji władzy ustawodawczej i częściowo także wykonawczej [3], Konarski przedstawiał wady ustrojowe w Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

zaloguj się by móc komentować

Magazynier @boson 30 maja 2019 16:19
30 maja 2019 16:31

To wiele wyjaśnia. Rzym jako punkt kontaktowy polskich reformatorów z "konserwatywnymi" reformatorami z Albionu.

zaloguj się by móc komentować

boson @Magazynier 30 maja 2019 16:31
30 maja 2019 17:22

wg mnie Konarski napisał O skutecznym... na zlecenie Czartoryskiego

zaloguj się by móc komentować

MarekBielany @boson
31 maja 2019 00:58

Szkoła Rycerska.

i kto się na to nadzieje ?

zaloguj się by móc komentować



zaloguj się by móc komentować