-

boson : nihil est sine ratione

Dlaczego w lustrze „góra i dół” pozostają niezamienione?

Wielu z nas zapewne przypomina sobie konfuzję związaną z banalnym pozornie pytaniem: dlaczego w lustrze lewe zamienia się na prawe, a „góra i dół” pozostają niezamienione? Nauczyciele fizyki w szkołach, nim zaskoczeni, często gubią się w wyjaśnieniach. A odpowiedź jest przecież prosta – a dlaczego miałyby być zamienione? Przecież mowa jest o zupełnie innych zagadnieniach, relacja góra-dół to w efekcie definicja tylko pewnego kierunku, a relacja lewe-prawe to coś innego, tylko pozornie bardzo podobnego, przy czym bardziej skomplikowanego.

Chodzi po prostu o chiralność. Rzecz bardzo ciekawa i bardzo ważna – zarówno na poziomie fundamentalnym, jak i mezoskopowym (łańcuchy DNA lewo- i prawo-skrętne), a także w życiu codziennym. Tak duża i powszechna istotność tej własności wydaje się jednak zaskakująca i tajemnicza.

A wracając do lustra, to sprawa jest naprawdę (nomen omen) prosta – odbicie lustrzane to inaczej zmiana zwrotu jednej osi układu kartezjańskiego, oczywiście tej osi prostopadłej do powierzchni lustra (taki rodzaj przenicowania obiektu). Obiekt jest chiralny jeśli operacja odbicia go zmienia** – np. śrubę lewo- na prawo-skrętną, lub wreszcie dłoń lewą na prawą:

A więc jeśli obiekt nie jest chiralny (jak butelka wina, ale bez naklejki, bo przecież piszemy od lewej do prawej!) to jego odbicie w lustrze jest niezmienione. Jednak, gdy obiekt – tak jak my – ma wyróżnioną chiralność (serce po lewej!), to jego lustrzane odbicie ma chiralność "przeciwną" (czyli serce po prawej)! I do tego, wbrew pozorom, zawsze potrzeba użyć wszystkich trzech wymiarów - to jest problem 3D!

A że relacja góra-dół jest problemem jedno-wymiarowym pozostaje niezmieniona w lustrze. Tak jak wszystkie inne proste relacje „kierunkowe” – np. uporządkowanie przedmiotów w kierunku do i od łazienki, czy do i od kuchni, a nawet ta od i do lustra...

_____

PS. Wiele osób nie rozumie co to znaczy, że w lustrze lewe z prawym się zamienia:

- chodzi o "osobę i świat" po tamtej stronie lustra, a nie o nasz odbiór tego co widzimy w lustrze; czyli trzeba "patrzeć oczami" osoby w lustrze (= Alicji), a nie naszymi!

- w świecie lustrzanym wszystko jest tak samo, tylko nie "rodzaj" chiralności, czyli rodzaj danej śrubki itd.

_____

**) Zmieniony to znaczy, że nie da się go "nałożyć na oryginał" za pomocą operacji obrotów i translacji.

 



tagi: matematyka  fizyka 

boson
27 czerwca 2018 22:50
48     7651    7 zaloguj sie by polubić
komentarze:
chlor @boson
26 czerwca 2018 21:15

To rzeczywiście jest ciekawy, i słabo wyjaśniony problem, ale Twoje wyjaśnienie jest nieintuicyjne. Tutaj dochodzi jeszcze fizjologia wzroku, przetwarzanie obrazu w mózgu, i fakt że ludzie mają oczy umieszczone poziomo a nie pionowo, stąd prawo lewo jest ważniejsze niż góra dół.

zaloguj się by móc komentować

boson @chlor 26 czerwca 2018 21:15
26 czerwca 2018 21:17

Fizjologia NIE MA NIC z tym wspólnego.

zaloguj się by móc komentować

boson @chlor 26 czerwca 2018 21:15
26 czerwca 2018 21:21

innymi słowy, chiralność jest to własność "obiektywna" - jak typ helisy DNA i jest niejako zdefiniowana przez (abstrakcyjną czy hipotetyczną) operację odbicia w lustrze 

zaloguj się by móc komentować

boson @chlor 26 czerwca 2018 21:15
26 czerwca 2018 21:26

Cyklop ma ten sam "problem" - zamknij jedno oko i popatrz w lustro...

zaloguj się by móc komentować

boson @chlor 26 czerwca 2018 21:15
26 czerwca 2018 21:28

można też położyć lustro na podłodze i na nim ostrożnie stanąć...

zaloguj się by móc komentować

chlor @boson 26 czerwca 2018 21:21
26 czerwca 2018 21:33

Możliwe, ale chiralności nie czuję. Znam pojęcie izomerii optycznej dającej izomery prawo i lewo skrętne, ale z lustrem to mi się nie kojarzy. Za dużo matematyki jak dla mnie. Nienawidzę np chemii kwantowej.

zaloguj się by móc komentować

boson @chlor 26 czerwca 2018 21:33
26 czerwca 2018 21:39

przesadzasz - po prostu, wszystkie lewo-skrętne śrubki "u nas" zamieniają się na prawo-skrętne "tam", i na odwrót, i tyle...

a gwoździe jak to gwoździe - i tu i tam - takie same!

zaloguj się by móc komentować

chlor @boson 26 czerwca 2018 21:39
26 czerwca 2018 21:44

No nie wiem. Sądzę że to można wytłumaczyć prościej, ale nie wiem jak.

Wyjaśnienie np zjawiska tęczy to 10 stron równań.

zaloguj się by móc komentować

boson @redpill 26 czerwca 2018 22:05
26 czerwca 2018 22:18

refleksje Rolleiflexem..:)

zaloguj się by móc komentować

boson @redpill 26 czerwca 2018 22:27
26 czerwca 2018 22:29

co jest wydumane - kolizja z rowerem?

zaloguj się by móc komentować

boson @redpill 26 czerwca 2018 22:27
26 czerwca 2018 22:36

notabene - szkolna tzw. fizyka newtonowska jest tak intuicyjna, że najbardziej prześcipni Grecy na to nie wpadli - wiesz dlaczego? bo ich matematyka była za słaba.

zaloguj się by móc komentować

A-Tem @chlor 26 czerwca 2018 21:44
26 czerwca 2018 23:17

Wyjaśnienie zjawiska tęczy to ZERO równań. Tęcza, to odbicie Słońca w chmurze (lub w snującej się pasmami mgle) przechodzącej poza obserwatorem. Tzn cień obserwatora padać ma na chmurę (lub mgłę). Obserwator ma stać między nisko nad horyzontem stojącym Słońcem, a czymś jasnym, co to Słońce odbija (jak lustro - no, prawie). Przykłady, proszę. Oto one, trzy wystarczą.

1. Układ Słońce - obserwator - pojedyncza, niska chmura. Obserwator zwrócony w stronę chmury = obserwator widzi tęczę.

2. Inny przykład:

Układ słońce - obserwator - trzy niskie chmury (tu  już nie całkiem na jednej linii,  kolejność zachowana: Słońce, człowiek, chmury).

Obserwator zwrócony w stronę trzech chmur = widzi trzy tęcze. Te są przesunięte w poziomie, tzn. tworzą trzy łuki o rozdzielnych środkach.

2a. Wariant z dwoma chmurami w pionie. Wtedy tęcze też są dwie, ale jedna w drugiej. Tzn. jedna NAD drugą.

Tzn. środek ten sam, promień łuku jest inny.

3. Inny przykład.

Podstaw za chmurę np. mgłę, dym z komina (białą tzw. parę, nie smolisty smog), górę lodową (gdy płyniesz statkiem na Dalekiej Północy), lub jasny grunt (np. górę śnieżną), lub dowolny DUŻY  obiekt odbijający światło słoneczne.

Rezultat: tęcza.

 

Jak już koniecznie muszę, to niech będzie: odbija się od chmury szczególnie tzw. korona słoneczna. Ona jest tęczowa. Znane są jednak tęcze bezkolorowe, białe, odcięta część koła, która w odbiciu jaśnieje. Są fotografie takich białych tęcz. To jest rzadkość, wiem. Wtedy odbija się całe Słońce.

W kolorowej, przypominam - Korona.

To tyle.

Zero równań. Udało się :-))))

 

zaloguj się by móc komentować

chlor @A-Tem 26 czerwca 2018 23:17
27 czerwca 2018 08:54

Mylisz tęczę z efektem halo, czyli tęczową otoczką wokół Słońca powstającą gdy chmura składa się z kryształków lodu o właściwym kształcie. Prawdziwa tęcza powstaje wyłącznie w zawiesinie kulistych kropel cieczy oświetlonej pod odpowiednim kątem. Gdy krople są zbyt małe (mgła) to tęcza bywa biała. Można zrobić sztuczną tęczę przy pomocy sztucznego źródła światła, czyli bez Słońca. No i korona słoneczna nie jest tęczowa tylko biała. Chromosfera jest natomiast czerwonawa.

zaloguj się by móc komentować

boson @boson
27 czerwca 2018 10:48

uzup.

trzy wymiary są zawsze potrzebne, aby mówić o lewej i prawej stronie, bo aby do tego dojść musimy wpierw zdefiniować oś "góra-dół", potem tę "przód-tył" i dopiero wtedy możemy powiedzieć co jest "na lewo", a co "na prawo"...

i dlatego jest to pojęcie względne - np. pytamy się osoby naprzeciwko - twoje czy moje lewo? a tak jest dlatego po zwrot osi "przód-tył" jest dla niej odwrócony,

podobnie dla zwrotu osi góra-dół (tzn. gdy staniemy na głowie...), lewe i prawe zamieniają się miejscami

zaloguj się by móc komentować

boson @boson 27 czerwca 2018 10:48
27 czerwca 2018 10:57

innymi słowy nie ma sensu "lewo-prawo" w 2D, "jedynie" na płaszczyźnie - zawsze musimy się wtedy odnieść do 3D i wyjaśnić/dopowiedzieć czy leżymy na owej podłodze "brzuchem czy plecami"... czyli zdefiniować zwrot trzeciej osi.

zaloguj się by móc komentować


A-Tem @redpill 27 czerwca 2018 08:19
27 czerwca 2018 12:45

Widzę, że profa SNAFU przed laty wspomagałeś, tutaj:

https://www.salon24.pl/u/erg-samowzbudnik/101910,sensacja-pomiar-potwierdza-teorie-akademika-bazijewa

No, nieźle. Bazijew jest łatwy do obalania, ale coś małego w tym, co gadają jego wyznawcy, może być. Ale o tym innym razem.

@Redpill, @Chlor

Popatrzcie niżej, bo odpowiadam Wam w sprawie luster z dużych jasnych powierzchni (chmura, mgła, góra lodowa, cokolwiek jasnego) - obu. Po przeczytaniu dwóch artykułów - wiem, nie ma letko - sami zadecydujecie, czy dalej pozostać przy załamaniu kroplowym, które zmyślił bodajże Newton, czy przemyśleć sobie, jak to w naturze powstają tęcze. Wyprawa będzie ciekawa (linki poniżej).

zaloguj się by móc komentować

boson @boson
27 czerwca 2018 12:59

ot.

przepraszam zwolenników a-tema, ale musiałem go tu zablokować - poziom idiotyzmów jakie on wypisuje nt. fizyki przekracza o kilka rzędów wielkości poziom mojej tolerancji

... a-tego - tzn. silnego odzewu tzw. freak'ów obawiam się najbardziej, jako zawodowy fizyk, kiedy zaczynam pisać o fizyce - nie mam czasu na psychiatrię, tut mir leid...

zaloguj się by móc komentować

boson @redpill 27 czerwca 2018 16:54
27 czerwca 2018 17:05

to kontunuuj to u siebie i daruj sobie pouczenia - na SN wielu "ekspertów i ekspertek" ma zwyczaj pouczać mnie jak mam prowadzić swój blog - nie życzę sobie - robię to już 3 lata, mam na koncie kilkaset notek i oczekuję minimum szacunku - adios

zaloguj się by móc komentować

gabriel-maciejewski @boson
27 czerwca 2018 17:22

Już trzy lata prowadzisz blog boson? Niesamowite. Ja po trzech latach miałem szczery zamiar zrezygnować tak było beznadziejnie. No, ale dla mnie nikt nie stworzył tak komfortowych warunków jakie ty masz tutaj. Ja też oczekuję minimum szacunku

zaloguj się by móc komentować

boson @gabriel-maciejewski 27 czerwca 2018 17:22
27 czerwca 2018 17:27

na "starym" s24 warunki były 10 x lepsze niż tu

zaloguj się by móc komentować

gabriel-maciejewski @boson
27 czerwca 2018 17:30

Naprawdę? Nigdy nie wisiałem na pudle wyżej niż na trzecim miejscu, a później to już wcale. Zawsze możesz wrócić na salon i poprosić Jankego, żeby przywrócił poprzednie warunki

zaloguj się by móc komentować

boson @gabriel-maciejewski 27 czerwca 2018 17:30
27 czerwca 2018 17:33

robiłem to tak "intensywnie", aż mnie wyrzucili z s24 - tutaj, nigdy nawet nie zbliżyłem się do pudła

zaloguj się by móc komentować

gabriel-maciejewski @boson
27 czerwca 2018 17:36

Tutaj pudło zależy od klikalności, nie wiem czy zauważyłeś. Pisz lepsze teksty i będziesz na pudle. Nikt nikogo na pudło nie wstawia. Ono robi się samo. 

zaloguj się by móc komentować

boson @gabriel-maciejewski 27 czerwca 2018 17:36
27 czerwca 2018 17:42

ależ ja nie narzekam - jestem tu drugi w liczbie odsłon:

Capture d’écran 2018-06-27 à 17.37.41.pnghttps://hypestat.com/info/szkolanawigatorow.pl

to tylko dot. owego "komfortu" na SN vs s24

zaloguj się by móc komentować

gabriel-maciejewski @boson
27 czerwca 2018 17:43

To są zbędne ekscytacje dotyczące warunków wewnętrznych i relacji wewnętrznych. Nie na tym polega sukces

zaloguj się by móc komentować

OstatniMit @boson 27 czerwca 2018 17:42
27 czerwca 2018 17:51

To jest tworzenie sztucznej "czytalności". Własne komentarze pod własnymi tekstami, jakieś rzekomo uzupełniające linki i inne metody których celem jest stworzenie złudzenia że wprowadza się na SN coś wartościowego. To idealne na Salonie 24, tam można tą metodą się wypromować nawet na topkę. 

zaloguj się by móc komentować

boson @OstatniMit 27 czerwca 2018 17:51
27 czerwca 2018 17:53

no jasne - jeszcze dodaj wrogie przejęcie i socjologię cybernetyczną - adieu

zaloguj się by móc komentować

boson @boson 27 czerwca 2018 17:53
27 czerwca 2018 17:56

jeszcze chwilę ta wymiana tu potrwa i faktycznie wyląduję na pudle - hip hip

zaloguj się by móc komentować

boson @redpill 27 czerwca 2018 17:50
27 czerwca 2018 18:36

jaki znów Hirsch? to było dobre tylko na Artymowicza - ja pokazuję tylko drzwi do własnego, tęczowego? bloga...

zaloguj się by móc komentować

boson @boson
27 czerwca 2018 22:53

znowu...

zaloguj się by móc komentować

MarekBielany @boson
27 czerwca 2018 23:03

27 czerwca 2018 22:50  - wpis boson-a

26 czerwca 2018 21:15  - pierwszy komentarz chlor-a

?

zaloguj się by móc komentować

betacool @MarekBielany 27 czerwca 2018 23:03
27 czerwca 2018 23:37

Zagina czasoprzestrzeń i się teleportuje, tylko Chlor się obcyndala i nie nadąża. 

zaloguj się by móc komentować

MarekBielany @betacool 27 czerwca 2018 23:37
27 czerwca 2018 23:59

To jak odwrócenie "góra dół" :).

zaloguj się by móc komentować

betacool @MarekBielany 27 czerwca 2018 23:59
28 czerwca 2018 07:52

I to jest bardzo niebezpieczne, bo zaginając czasoprzestrzeń w lewo, albo prawo możesz zmierzać ku niebu albo w zupełnie przeciwnym kierunku...

zaloguj się by móc komentować

boson @betacool 28 czerwca 2018 07:52
28 czerwca 2018 08:38

masz tendencję do melodramatyzacji - to nic takiego - wystarczy raptem jedna mała, ale bardzo czarna dziura, no i pomoc parasola, i gotowe

zaloguj się by móc komentować

betacool @boson 28 czerwca 2018 08:38
28 czerwca 2018 09:39

Chłopie. Wiele tracisz, bo Atema chyba nie czytasz. Ja tu "zarządzając przez konflikt" klikalność Ci podnoszę, a ty mnie do czarnej dziury...

zaloguj się by móc komentować

boson @betacool 28 czerwca 2018 09:39
28 czerwca 2018 09:49

chłopie, nie bój się - coś taki nerwowy jest - to było o mojej teleportacji, a nie twojej

zaloguj się by móc komentować


boson @boson
28 czerwca 2018 12:30

A co do czarnych dziur, to mam dobrą wiadomość dla moich "wielbicieli" na SN - kilka tygodni temu podjąłem decyzję o zajęciu się, oprócz fizyki cząstek elementarnych, bozonów itp., także (astro-)fizyką fal grawitacyjnych i już 12 lipca mam nadzieję zostać członkiem sławnej współpracy Virgo (od gwiazdozbioru Panny):

https://en.wikipedia.org/wiki/Virgo_interferometer

więcej będzie tu o tym we właściwym czasie, całkiem serio... jeśli mnie wcześniej stąd wielbiciele nie wyrzucą.

zaloguj się by móc komentować

boson @boson 28 czerwca 2018 12:30
28 czerwca 2018 12:44

Nb. bardzo, bardzo dobre lustra w Virgo to sprawa zasadnicza...

zaloguj się by móc komentować

boson @boson
28 czerwca 2018 14:04

ot.

aga znowu w gazie!

...i to na gaz-onie.

zaloguj się by móc komentować

boson @boson
28 czerwca 2018 14:32

@admin

?? co się stało z moją notką?

Not Found

The requested URL /polska-w-mogile was not found on this server.

zaloguj się by móc komentować


zaloguj się by móc komentować