-

boson : nihil est sine ratione

Kim był Wilhelm vel Guillaume le Vasseur de Beauplan?

Okoliczności przybycia do Polski Wilhelma le Vasseur de Beauplana nie są do końca jasne. Trudno dociec, kto poinformował Beauplana o możliwości zaciągnięcia się do polskiej armii oraz kto i czy w ogóle namówił go do wyjazdu… Beauplan do Warszawy dotarł jako trzydziestolatek w końcu 1630 roku.

Zapewne główną przyczyną wyjazdu Beauplana z kraju był trudny dla protestantów okres, jaki nastał po śmierci tolerancyjnego [sic] Henryka IV Burbona w 1610 roku. Po tym wydarzeniu faktyczną władzę we Francji stopniowo zaczął przejmować osławiony kardynał Richelieu. Od 1624 do 1642 roku, pełniąc stanowisko pierwszego ministra na dworze Ludwika XIII-ego, zaciekle zwalczał opozycję arystokratów i hugenotów. W 1626 roku wybuchła kolejna wojna hugenocka, która trwała do 1629 roku. Jej punktem kulminacyjnym było zdobycie w 1628 roku twierdzy La Rochelle. Po tym fakcie w 1629 roku Richelieu wydał „edykt łaskawości” nakazujący hugenotom rezygnację z samodzielności politycznej oraz oddanie znajdujących się pod ich komendą twierdz.

Beauplan pochodził z rodziny szlacheckiej z przydomkiem de Roque, należącej do wspólnoty hugenotów normandzkich. Urodził się około 1600 roku w Dieppe w Normandii, najważniejszym porcie XVII-wiecznej Francji. Działająca wówczas w Dieppe l’École de cartographie de Dieppe et d’hydrographie (Szkoła kartograficzna i hydrograficzna w Dieppe) uchodziła za najlepszą tego rodzaju szkołę w całym królestwie. To właśnie w niej wykładowcą był ojciec Beauplana – Wilhelm Le Vasseur. Był on cenionym matematykiem, hydrografem oraz kartografem. Zasłynął jako autor mapy biegu Rzeki Świętego Wawrzyńca oraz wydanej w 1601 roku mapy Atlantyku. Dzięki temu młody Beauplan z mapami obcował już od dzieciństwa, chłonąc powoli profesję kartograficzną.

Le Vasseur de Beauplan szybko rozwijał karierę wojskową. W wieku zaledwie szesnastu lat otrzymał stopień porucznika w korpusie marszałka Concino Concini d’Ancre, gubernatora Normandii. Od końca 1616 roku był też komendantem załogi w położonej koło Rouen twierdzy Pont-de-l’Arche. W 1620 roku został inżynierem wojskowym twierdzy w Dieppe.

Dalsze losy naszego bohatera są trudne do odtworzenia. Istnieje podejrzenie, że Beauplan we Francji przebywał aż do upadku swego patrona marszałka d’Ancre, czyli do 1624 roku. Być może później przebywał jeszcze w Indiach, na Madagaskarze, a nawet na Karaibach. Niektóre źródła podają, że od 1628 do 1630 roku sprawował funkcję cywilnego architekta okręgu Rouen. Pewne jest natomiast, że na początku 1630 roku Beauplan został zwolniony ze służby wojskowej. Niewątpliwie zaważyły na tym względy polityczne, gdyż po zakończonej w 1629 roku wojnie hugenoci pozbawieni zostali przywilejów politycznych i wojskowych.”

Parę uwag/pytań już się nasuwa:

  1. Wilhelm był hugenotem jak się patrzy – kto zatem był jego „patronem” i posłał go do Polski? – w przypadku innych znanych ówczesnych inżynierów wiemy więcej – tutaj panuje milczenie…
  2. Nie będę wchodził teraz w szczegóły, ale sława Guillaume jako budowniczego i architekta była bardzo rozdmuchana, także przez niego samego – we wszystkich „jego” dużych projektach był czynny jakiś inny inżynier, który w rzeczywistości był tym „istotnym”…

Zatem, Wilhelm był cały czas przede wszystkim kartografem. Jego bliskim współpracownikiem został gdański hugenot – Willem Hondius**, ze sławnego, holenderskiego rodu Hondiuszów, miedziorytników i… kartografów oczywiście.

CDN

**) W Gdańsku Hondiusz pojawił się najpóźniej w 1636. Został nadwornym sztycharzem na dworze Władysława IV, który nadał mu tytuł Chalcographus privilegialus i Chalcographus Regius. Nie wiadomo co się z nim stało po 1652...

PS. Pierwsza znana rycina Chmielnickiego - wykonana przez owego Hondiusza w 1651:

bohdan-chmielnicky-exercitus-srmtis-zaporohscensis-praefectus-0.jpg
 



tagi: polska  kalwiniści 

boson
30 maja 2018 13:36
4     755    4 zaloguj sie by polubić
komentarze:
boson @boson
30 maja 2018 14:42

Ów Hondius:

"Dean of the Dutch Reformed Church in The Hague in 1634"

https://rkd.nl/en/explore/artists/39411

zaloguj się by móc komentować

boson @boson 30 maja 2018 14:42
30 maja 2018 17:06

**) W Gdańsku Hondiusz pojawił się najpóźniej w 1636. Został nadwornym sztycharzem na dworze Władysława IV, który nadał mu tytuł Chalcographus privilegialus i Chalcographus Regius. Nie wiadomo co się z nim stało po 1652...

zaloguj się by móc komentować


zaloguj się by móc komentować