-

boson : nihil est sine ratione

"Poczucie bezpieczeństwa, jakim cieszyli się Żydzi"

“Położenie Żydów w przednowoczesnym państwie polsko-litewskim miało charakter paradoksalny. Z jednej strony stanowili oni znienawidzoną mniejszość, której wierzenia religijne były uważane nie tylko za fałszywe, lecz także za szkodliwe dla całej społeczności. Z drugiej jednak strony ich pozycja w społeczeństwie Rzeczypospolitej była sankcjonowana przez prawo, co dawało im pewien status ekonomiczny i bezpieczeństwo. Pionierzy historiografii żydowskiej z przełomu XIX i XX w., zwłaszcza Szymon Dubnow, być może pod wpływem stałej wrogości Rosji wobec Polski i Litwy, kładli nacisk na negatywne nastawienie społeczeństwa do Żydów, podkreślając jednocześnie ich zasługi w uzyskaniu szerokiej autonomii. Nowsi historycy, Gershon D. Hundert, Moshe Rosman, Adam Teller oraz ich polscy koledzy, np. Adam Kaźmierczyk, zwracali z kolei uwagę na poczucie bezpieczeństwa, jakim cieszyli się Żydzi. Współcześni obserwatorzy ze zdziwieniem odnotowywali, że Żydzi byli widoczni w społeczeństwie i że odgrywali istotną rolę w życiu gospodarczym Rzeczypospolitej.

Co dla polskich i litewskich Żydów oznaczało zetknięcie się z nowymi ideami gospodarczymi i politycznymi, które w połowie XVIII w. miały przeobrazić ziemie Rzeczypospolitej? Przede wszystkim, ze względu na wielkość swojej społeczności, jej zakorzenienie i bezpieczeństwo, jakim się cieszyła, Żydzi mieli silne poczucie własnej wartości oraz wartości swoich tradycji religijnych. W religii znajdowali zapewnienie, że obecne cierpienia zakończą się wraz z przyjściem Mesjasza, który całkowicie zmieni rzeczywistość społeczną i odda im pełną sprawiedliwość.

Ta swoista pewność siebie była związana z instytucjami żydowskiego samorządu gminnego. Chociaż były one oligarchiczne i patriarchalne, dawały wszystkim warstwom poczucie udziału w zarządzaniu społecznością i pomyślnym jej funkcjonowaniu. Instytucje te miały okazać się bardzo istotne w XIX w. Reforma społeczności żydowskiej odniosła największy sukces tam, gdzie instytucje gminne uległy przeobrażeniom, jak w zaborze pruskim, ale nie zostały zniesione. Wszędzie indziej załamanie mechanizmów samorządowych dało się boleśnie odczuć.

Kluczowym elementem żydowskiego poczucia bezpieczeństwa w Rzeczypospolitej, zwłaszcza po roku 1648, było zawarte dla obopólnej wygody przymierze ze szlachtą. Jednakże jedną z głównych przemian w porozbiorowej historii społecznej ziem dawnej Rzeczypospolitej Obojga Narodów było podważenie, a na ogół wręcz załamanie hegemonii gospodarczej szlachty. Nastawienie szlachty do „jej Żydów” było z pewnością paternalistyczne, ale jej poparcie tworzyło dla nich pewną niszę w społeczeństwie. Żydzi z tych ziem mieli bardzo duże trudności ze znalezieniem sobie miejsca w systemie społecznym po tym, jak rządy szlachty dobiegły kresu.

Spuścizna I Rzeczypospolitej nastręcza więcej problemów. Tradycja antysemityzmu rozwinięta między innymi w publikacjach ks. Stefana Żuchowskiego i ks. Gaudentego Pikulskiego została ochoczo podjęta w carskiej Rosji i w znacznej mierze legła u podstaw judeofobii cechującej dużą część tamtejszej biurokracji. Na przykład polski katolicki renegat i pisarz antysemicki, Hipolit Lutostański**, wiele materiałów dla swej wpływowej książki zaczerpnął właśnie z tych dzieł. Pomimo wrogości Żydzi byli jedyną znaczącą grupą niechrześcijańską tolerowaną w chrześcijaństwie zachodnim, a w Rzeczypospolitej Obojga Narodów ich społeczność przeżywała prawdziwy rozkwit.

Antony Polonsky. “Dzieje Żydów w Polsce i Rosji”. PWN SA, Warszawa 2014

**) en.wikipedia.org/wiki/Hippolytus_Lutostansky



tagi: żydzi  rzeczpospolita  polska  rosja 

boson
23 czerwca 2019 15:48
6     668    2 zaloguj sie by polubić
komentarze:
ikony58 @boson
23 czerwca 2019 16:27

i drobnostka- napady

Gwoli objaśnienia (a będę grał na skrzypcach tutaj nad swoim smutnym losem): takie tuzy jak Antony Polonsky, Jan Tomasz Gross i ich akolici od lat napadają na mnie, oskarżając – oczywiście – o antysemityzm (link). Zaczęło się jeszcze, jak byłem doktorantem. I potem cyklicznie nadchodzi monotematyczna salwa. Powód? Napisałem – po angielsku czy po polsku  – monografię stosunków polsko-żydowskich 1918-1955, historię konfliktu między tymi grupami etno-kulturowymi po wojnie 1944-1955 oraz dwie niewielkie monografie: Jedwabnego i Ejszyszek. Całkowicie podważyło to paradygmat neostalinowski – o tzw. polskiej odpowiedzialności za Holocaust, o polskim rzekomym eksterminacyjnym antysemityźmie – który jest dominującym dyskursem w Polsce i na świecie.https://www.tysol.pl/a30530--Tylko-u-nas-Marek-Jan-Chodakiewicz-Tajemniczy-Mark-Paul

zaloguj się by móc komentować

ikony58 @ikony58 23 czerwca 2019 16:27
23 czerwca 2019 16:35

Reviews

Reviewing After the Holocaust: Polish-Jewish Conflict in the Wake of World War II (2003) Antony Polonsky writes that "like the author's earlier book, Żydzi i Polacy 1918-1955... this volume is intended to correct 'anti-Polish stereotypes' (p. 347), and it does not rise above the clichés of old-fashioned nationalist apologetics." He criticizes Chodakiewicz for his simplistic view of the situation in post-war Poland, for ignoring the widespread antisemitism at the time and for equating Polish and Jewish "groups", despite the latter being utterly decimated during the Holocaust. He ends his critique noting that "what is most striking about this book is the lack of empathy with those caught up in these tragic events."https://en.wikipedia.org/wiki/Marek_Jan_Chodakiewicz

zaloguj się by móc komentować

boson @ikony58 23 czerwca 2019 16:35
23 czerwca 2019 17:07

Dlatego dałem tu ten fragment - skoro TAKI specjalista jak pan nomenomen Polonsky pisze, że póki w Polsce rządzili Polacy to Żydzi czuli się bezpiecznie, ba! prawdziwie rozkwitali, to będzie to jak znalazł jeśli znowu ktoś się o JUST 447 zapyta...

Bo tylko pomyśleć, co to by było gdyby Rzplta nie wydała tych ojców i matek założycieli Izraela, magnatów Holyłud czy też amerykańskich noblistów wszelakich...

 

zaloguj się by móc komentować

boson @boson
23 czerwca 2019 17:17

Można się pokusić o b. krótką historię Europy - wszystko szło całkiem OK do czasu aż trzy państwa postanowiły się podzielić polskimi Żydami, bo ponoć my rządzić nie potrafiliśmy - w efekcie tych nowych rządów wszyscy poznaliśmy uroki Hitlera i bolszewików, czy jak pisze Paweł Śpiewak - żydokomuny...

zaloguj się by móc komentować

ikony58 @boson 23 czerwca 2019 17:07
23 czerwca 2019 22:23

just 447 i szampanska zabawa Holyłud https://www.filmsite.org/oscars40.html

Oscars 1940-1949

Znalezione obrazy dla zapytania hollywood academy awards ceremony 1942

zaloguj się by móc komentować

ikony58 @ikony58 23 czerwca 2019 22:23
23 czerwca 2019 22:38

Loa Angeles Times

The atmosphere was far different at the Academy Awards that took place on this date in 1942. It was just two months after the Japanese had attacked Pearl Harbor and the United States had entered World War II. Initially, the Academy of Motion Picture Arts and Sciences announced it was canceling the awards that year. The academy's new president, Bette Davis, thought the awards should be held, but moved from a banquet hall to a large auditorium so the public could buy tickets with monies being donated to the Red Cross.

According to Robert Osborne's "85 Years of the Oscar," the academy nixed Davis' idea but agreed the show must go on. The participants wore business attire and instead of being a banquet, the ceremony was a dinner. Because of the war, searchlights were canceled above the Biltmore Hotel, where the Oscars took place.

zaloguj się by móc komentować

zaloguj się by móc komentować