-

boson : nihil est sine

Prawdziwa „Zemsta”

Marcin_Kazimierz_Kątski.png

Marcin Kazimierz Kątski - Portret pędzla malarza gdańskiego, z drugiej połowy XVII wieku

__

"Marcin Kazimierz Kątski herbu Brochwicz (ur. 1635 w Kątach, zm. 1710 w Kamieńcu Podolskim) − kasztelan krakowski, wojewoda kijowski, generał artylerii koronnej, starosta przemyski.

Syn Wojciecha i Anny ze Stogniewów. Studiował w Akademii Krakowskiej i w Paryżu. Na koszt Jana Kazimierza w latach 1653-1657 poznawał sztukę wojenną we Francji, służąc w wojsku francuskim pod rozkazami Kondeusza, a także w Niderlandach. W latach 1663-1664, będąc podpułkownikiem piechoty, brał udział w zadnieprzańskiej wyprawie króla Jana Kazimierza, gdzie odznaczył się podczas oblężenia Głuchowa oraz w bitwie pod Nowogrodem Siewierskim. W 1666 roku został pułkownikiem artylerii, a w 1667 – generałem artylerii koronnej, mając zaledwie 32 lata. W 1669 roku w obronie własnej zabił w pojedynku starostę krośnieńskiego Jana Karola Fredrę.

[W r. n. wdał się K. w awanturę, która o mało nie złamała jego kariery. Dn. 12 VII w Warszawie [podczas sejmu elekcyjnego!] zabił starostę krośnieńskiego Karola Fredrę w domu Adama Kotowskiego. Wg jednej z wersji, spór wybuchł o kwaterę i K. działał w obronie swego życia. Rodzina Fredry oskarżała K-ego o skrytobójcze morderstwo. Inna wersja głosiła, że Fredrę spotkała śmierć za krytykę unii kościelnej i za obronę Kozaków w domu jakiejś podejrzanej kobiety. Trybunał skazał K-ego na 6 miesięcy wieży w Warszawie oraz na zapłacenie rodzinie nieboszczyka 3 000 grzywien za zbrodnię w rezydencji króla. Wprawdzie zrazu odebrano K-emu urzędy i musiał on schronić się w klasztorze kamedułów, ale już na sejmie koronacyjnym 1669 r. odzyskał godności. Z początkiem 1671 r. otrzymał szefostwo regimentu dragonii po Jakubie Potockim. Elektor Jana III Sobieskiego z województwa ruskiego w 1674 roku. Był marszałkiem sejmików województwa ruskiego w 1675 i 1676 roku.]

Brał udział we wszystkich kampaniach Jana Sobieskiego, walnie przyczyniając się do jego sukcesów, m.in. pod Chocimiem, Żórawnem, Wiedniem i Parkanami. Jako jedyny dowódca artylerii z wojsk sprzymierzonych zdołał przeprowadzić 28 dział przez góry Lasu Wiedeńskiego i użyć ich w bitwie. W kampanii bukowińskiej z 1685 roku dowodził strażą tylną wojsk polskich, odpierając ogniem artylerii i piechoty ataki osmańskie. Brał udział w kolejnych wyprawach bukowińskich 1686 i 1691 roku.

Był uczestnikiem rokoszu łowickiego 1697 roku a wcześniej jednym z kandydatów do korony po śmierci Jana III Sobieskiego. W służbie czynnej pozostawał jeszcze za czasów Augusta II Mocnego, odbierając w jego imieniu Kamieniec Podolski z rąk tureckich. Odznaczył się skutecznym działaniem artylerii w bitwie pod Kliszowem.

v4_zkw_3406_l_001.jpgZ kolekcji Zamku Królewskiego w Warszawie

Oprócz funkcji generała artylerii koronnej sprawował następujące godności: podstolego podolskiego, stolnika przemyskiego, starosty przemyskiego, starosty podolskiego, kasztelana lwowskiego, wielkorządcy krakowskiego, wojewody kijowskiego, wojewody krakowskiego oraz kasztelana krakowskiego. Przyczynił się do rozwoju polskiej artylerii, dbał o rozwój twierdz oraz infrastruktury obronnej. W widłach Zbrucza i Dniestru wybudował sławny szaniec, a później twierdzę pod nazwą Okopy Świętej Trójcy."

___

"Jan Karol Fredro z Pleszewic herbu Bończa, (ur. ok. 1618 r., zabity w Warszawie 12 sierpnia 1669) – starosta krośnieński (1663-1667), poseł na sejm (w 1662, 1669), polski polityk.

Był synem Zygmunta Fredro z Pleszewic (zm. 1663), kasztelana sanockiego i Teresy Ślezanowskiej. Krewnym jego był Andrzej Maksymilian Fredro (ok. 1620-1679), starosta krośnieński (od 1669 do 1679 roku) – wojewoda podolski (od 1676), filozof, pisarz barokowy.

Miał swoją chorągiew w wojsku służącą ojczyźnie. Należał do niespokojnych obywateli województwa ruskiego. W roku 1664 lub 1669, starosta krośnieński Karol Fredro nasłał na Piotra Ożgę uzbrojoną grupę górali, którzy napadli na podkomorzego w kruchcie kościoła w Wiszni. W 1667 rozważano na Sejmie pozbawienia go mandatu z przyczyn ciężkiej infamii. Odebrano mu starostwo krośnieńskie i inne przywileje. Został też posłem w następnym roku, jednak długo nie cieszył się tą funkcją. Wedle deklaracji sejmiku Karol Fredro padł ofiarą kancelarii.

Został zabity (być może w pojedynku), w Warszawie, 12 sierpnia 1669 roku, podczas sejmu elekcyjnego, przez starostę przemyskiego Marcina Kątskiego (1636-1710), (który został za ten czyn skazany na 6 miesięcy wieży i główszczyznę w wysokości 3000 grzywien oraz stracił piastowane dotychczas urzędy)."

"Fredrowie – szlachta polska herbu Bończa, z zawołaniem "Friede Herr". Wywodzący się ze Śląska lub Moraw Fredrowie, podobnie jak Herburtowie** otrzymali z rąk Kazimierza Wielkiego nadania na ziemi przemyskiej, z nominacji cesarskiej Franciszka I tytuły hrabiów Świętego Cesarstwa Rzymskiego.

Nazwisko notowane w Polsce od roku 1418. Fonetycznie w tym wariancie pochodzi od germańskiego fridu oznaczającego "pokój". Od XV do XIX wieku ich gniazdem rodowym była podprzemyska wieś Pleszowice."

"Aleksander Fredro hrabia herbu Bończa (ur. 20 czerwca 1793 w Surochowie, zm. 15 lipca 1876 we Lwowie) – polski komediopisarz, pamiętnikarz, poeta, wolnomularz, tworzył w epoce romantyzmu. ...

8 listopada 1828 roku, po jedenastu latach starań [tj. po jej rozwodzie...], poślubił w kościele w Korczynie właścicielkę zamku w OdrzykoniuZofię de domo hrabinę Jabłonowską, primo voto hrabinę Skarbkową***.

W 1828 roku, po śmierci ojca, przejął i pomnożył odziedziczony majątek. Był już wtedy autorem kilkunastu komedii. Rok później wstąpił do Towarzystwa Przyjaciół Nauk. ...

Komedia powstała w 1833. Inspirowana była dokumentem znalezionym przez Fredrę na zamku Kamieniec w Odrzykoniu [niedaleko Krosna...], który otrzymał w posagu żony. W dokumencie tym znajduje się historia poprzednich właścicieli. Budowla była własnością dwóch skłóconych ze sobą rodów: Firlejów (dolna część zamku) i Skotnickich (górna część). Piotr Firlej - daleki pierwowzór Cześnika dokuczał Janowi Skotnickiemu - pierwowzorowi Rejenta, za co ten skierował rynny na jego zabudowania. Wtedy Firlej napadł na jego robotników naprawiających mury górnego zamku i zniszczył przy okazji rynny. Skotnicki pozwał go przed sąd i wygrał sprawę, ale kres ich długoletnim zatargom położył dopiero ślub zawarty w 1630 przez wojewodzica Mikołaja Firleja z kasztelanką Zofią Skotnicką.

W pierwszej wersji rękopisu Fredro umieścił akcję w XVII wieku (wskazuje na to data 4 czerwca 1664 umieszczona w testamencie Papkina), a głównymi bohaterami byli: sfrancuziały Baron (późniejszy Cześnik), Kiełbik (Rejent), Pani Rublowa (Podstolina), Papkiewicz (Papkin). Dopiero w kolejnej wersji rękopisu pojawiły się ostateczne nazwiska postaci, a akcję przesunięto o sto kilkadziesiąt lat."

"Zamek kamieniecki– obecnie ruiny gotyckiej XIV-wiecznej, rozbudowanej w stylu renesansowym w XVI wieku budowli na pograniczu Korczyny i Odrzykonia, w powiecie krośnieńskim, w województwie podkarpackim, w Polsce. ...

W 1397 Klemens Kamieniecki ufundował zamkową kaplicę. W 1399 gościł na zamku króla Władysława Jagiełłę, który dokonał objazdu południowych stron Polski. W 1402 na prośbę Klemensa bp. przemyski Maciej Janina podwyższył uposażenie dla kapelana na zamku kamienieckim. Msze w kaplicy zamkowej odprawiał św. Jan z Dukli w czasach, gdy był gwardianem w Krośnie (świadczy o tym umowa z właścicielami zamku). W 1407 rodzina Moskarzewskich zaczęła używać nazwiska Kamienieccy dla podkreślenia, iż zamek jest gniazdem rodowym. W 1408 Marcin Kamieniecki (syn Klemensa z Moskarzewa) odziedziczył wszystkie dobra z Zamkiem w Odrzykoniu. W 1475 zamek w Odrzykoniu był atakowany przez wojska węgierskie. Wnuk Klemensa, Henryk Andreas Kamieniecki, (kasztelan sanocki do 1487), odziedziczywszy zamek w 1448, rozbudował go w kierunku wschodnim. ...

W zamku kamienieckim 12 marca 1528 hetman polny koronny Marcin Kamieniecki podejmował wygnanego z Węgier króla Jana Zapolyę. Wysyłał on z zamku Kamieniec listy zapraszające polskich magnatów na sejmik do Tarnowa, na którym liczył otrzymać poparcie w walce o tron i uzyskał głosy ich samych oraz Sulejmana I.

Od 1528 Kamieniec wyższy był w zastawie u Bonerów za 2000 florenów.

Klemens Kamieniecki – do 1530 kasztelan sanocki – według umowy na Wawelu sprzedał w 1530 swoją, niższą, wschodnią część Kamieńca Sewerynowi Bonerowi – bankierowi królowej Bony Sforzy. Boner ufundował na terenie posiadanej części zamku kaplicę, którą poświęcił biskup przemyski – Stanisław Tarło. Seweryn Boner kasztelan biecki, kalwinista, w 1543 postawił na nowo zamek niższy i tak Bonerowie zostali właścicielami zamku niższego do 1593. Seweryn Boner gościł tu Fausta Socyna - twórcę socynianizmu i doktryny religijnej Braci Polskich.

Z córką Bonerów Zofią Boner (zm. 1563), ożenił się Jan Firlej herbu Lewart, marszałek wielki koronny (1521–1574), wojewoda krakowski, lubelski i bełski, sekretarz królewski. W posagu otrzymał część zamku. W 1575 miał ten zamek w zastawie Andrzej Bolassa.

Od 1599 do 1601 część zamku należała do Stadnickich, a potem nabyli ją Skotniccy. W 1606 część Kamieńca należała do Jana Skotnickiego. W tym roku przed sądem w Krośnie toczył się proces między Piotrem Firlejem mężem Jadwigi Firlej, a Janem Skotnickim, o prawo do korzystania ze studni zamkowej, a potem o wycięcie drzew.

Jan Skotnicki nie tylko odbudował kaplicę, którą poświęcił w 1621 biskup przemyski Jan Wężyk, ale naprawił mur i odremontował zamek. Jednak w zemście za dokuczanie, przebudował dach w taki sposób, że odprowadzał Firlejom na ich dziedziniec wody deszczowe. Stało się to przyczyną długiego sporu Skotnickich i Firlejów uwiecznionego w Zemście Aleksandra Fredry, a Jan Skotnicki jest w niej Rejentem Milczkiem. W komedii tej Firlej napadł na jego robotników naprawiających mury górnego zamku i zniszczył przy okazji rynny. Skotnicki pozwał go przed sąd i wygrał sprawę, ale kres ich długoletnim zatargom, położył dopiero ślub zawarty w 1638 przez wojewodzica Mikołaja Firleja (Wacława), z kasztelanką Zofią Skotnicką (Klarą)."

___

**) „Był synem Jana Herburta. Sam siebie nazywał Rusinem. W swojej polityce popierał stronnictwo kanclerza Jana Zamoyskiego, wziął udział w wielu misjach dyplomatycznych (do Szwecji, Anglii, Państwa Kościelnego oraz Imperium osmańskiego). Następnie był stronnikiem Króla Zygmunta III Wazy, ale również jego oponentem, był jednym z przywódców tzw. rokoszu Zebrzydowskiego w roku 1607, uwięziony przez rojalistów od 1607 do 1609. Jako wydawca miał również kłopoty z cenzurą królewską w okresie kontrreformacji. Był autorem wielu pism politycznych oraz antymagnackich. W rozważaniach politycznych bronił polemicznie obrządku prawosławnego przeciwko Unii oraz Rusinów, pisał piosenki w gwarze rusińskiej. Wydał m.in. przywilej budowy cerkwi w Mościskach w roku 1604, cerkiew wybudowano w roku 1611. Drukował w Dobromilu m.in. pisma Wincentego Kadłubka oraz 6 tomów Kronik Jana Długosza. Wydane w Dobromilu książki sygnował herbem Herburt oraz hasłem „Prawdą a Pracą”. Spory z Wapowskimi i Stadnickimi. Jan Szczęsny umarł w roku 1616 pozostawiając miasto Dobromil w kompletnej ruinie, przez historiografów określony później mianem uczonego warchoła.”

***) "Aleksander nie był akceptowany ani przez matkę Zofii, Marię Jabłonowską z d. Świdzińską, ani przez jej czterech braci… po dziesięcioletnich staraniach o uzyskanie rozwodu, zawarła związek małżeński z Aleksandrem Fredro w kościele w Korczynie, a wesele odbyło się w Krościenku Wyżnym koło Krosna.

Mieli syna Jana Aleksandra Fredro, który podobnie jak ojciec był komediopisarzem, i córkę Zofię Ludwikę Cecylię Fredro (1837–1904), którą poślubił Jan Kanty Szeptycki, stając się właścicielem dóbr korczyńskich.

Zofia Szeptycka była matką m.in. metropolity greckokatolickiego Andrzeja Szeptyckiegoi Stanisława Szeptyckiego, generała Wojska Polskiego, ostatniego rezydenta w rodzinnych dobrach odrzykońskich i korczyńskich."



tagi: polska 

boson
21 lutego 2019 12:09
12     765    3 zaloguj sie by polubić
komentarze:
boson @boson
21 lutego 2019 13:05

W zeszłe lato miałem okazję osobiście to zobaczyć - polecam:

zaloguj się by móc komentować

boson @boson
21 lutego 2019 13:52

ot.

mój kandydat na prezydenta, w Gdańsku:

 

zaloguj się by móc komentować




adam-er @boson
21 lutego 2019 16:34

Moje rewiry ;-)

Stadniccy, Herbutowie, Tarnawscy rządzili tu (Sanok, Lesko, Ustrzyki) przez dwa wieki. 

Następnym razem jak się tu wybierzesz to pochwal się przed, a nie po. Można by się oprzeć o jakiś stary mur ...

 

zaloguj się by móc komentować

boson @adam-er 21 lutego 2019 16:34
21 lutego 2019 16:54

dzięki - nie omieszkam, może już nawet za kilka miesięcy...

zaloguj się by móc komentować

Grzeralts @boson 21 lutego 2019 16:03
21 lutego 2019 17:00

W Krosnie byłem, ale wieki temu.

zaloguj się by móc komentować

boson @adam-er 21 lutego 2019 16:34
21 lutego 2019 17:04

!! m.in. przez Olszanicę przejeżdżalismy zeszłego lata i próbowalismy znaleźć https://pl.wikipedia.org/wiki/Zamek_Sobień...

bez powodzenia - trochę mi głupio, ale do 2 razy?

 

zaloguj się by móc komentować

boson @Grzeralts 21 lutego 2019 17:00
21 lutego 2019 17:07

nie wiesz co tracisz...

zaloguj się by móc komentować

zaloguj się by móc komentować